الشيخ محمد علي الگرامي القمي

64

مالكيت ها ( فارسى )

از امام هشتم عليه السلام نقل است كه : مسلمانان در آب و آتش و مرتع شريك هستند . « 1 » از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نيز نقل شده كه : مردم در سه چيز شريكند ، آتش و آب و گياه « 2 » و هم از آن حضرت نقل شده كه از فروش آب و گياه و آتش منع فرموده است . « 3 » در روايتى ديگر حكم فرموده كه : اضافهء آب را كسى منع نكند و اضافهء گياه را نفروشد . « 4 » و فرمود : نبايد اضافهء آب منع شود كه اضافهء گياه منع شود ، و سپس فرمود : ضرر زدن و به مشقت انداختن ( در قانون ما ) نيست . « 5 » و فرمود : پنج چيز است كه نبايد بخل شود : آب و نمك و گياه و آتش و علم . « 6 » و برخى تصوّر كرده‌اند كه بنابراين ، احياء مرتع و چشمه و قنات و درخت‌هايى كه هيزمش مطلوب است نيز اساسا موجب ملكيّت نمىشود . ولى اين مطلب با قواعد كلّى احيا كه تعبيراتش قابل تخصيص نيست ، سازشى ندارد . و از طرفى رواياتى هم داريم كه فروش اضافهء آب را جايز مىداند ، از جمله از امام صادق عليه السلام سؤال شد : مردى با گروهى در يك قنات شريك هستند ، يكى از آن‌ها از مقدار آب خود بىنياز مىشود آيا مىتواند مقدار آب خود را بفروشد ؟ فرمود : آرى ، اگر بخواهد به پول

--> ( 1 ) - 5 / 1 احياء موات وسايل . ( 2 ) - 4 / 2 احياء موات مستدرك . ( 3 ) - 4 / 1 احياء موات مستدرك . ( 4 ) - 7 / 3 احياء موات وسايل مرسلهء صدوق . ( 5 ) - 7 / 2 احياء موات وسايل . ( 6 ) - 6 / 2 احياء موات مستدرك .